Bruksizm to nieprawidłowe nawyki w układzie ruchowym narządu żucia, które najczęściej są nieświadome, mogą być wywoływane przez stres. Bruksizm jest jedną z najbardziej powszechnych parafunkcji, którą definiujemy jako nawykową, niekontrolowaną aktywność mięśni żucia. Może ona przyjąć postać wzmożonego napięcia mięśni żucia czy też zaciskania zębów i zgrzytania nimi. Rozróżnia się bruksizm w czasie snu i bruksizm w stanie czuwania. Bruksizm w medycynie snu natomiast jest klasyfikowany jako parasomnia. Bruksizm centryczny to stan, którego pacjent jest świadomy, charakteryzuje się zaciskaniem zębów bez zgrzytania. U podłoża bruksizmu centrycznego leży stres, który wywołuje nadmierne napięcie emocjonalne i aktywność mięśniową. W celu uwolnienia się od obciążenia bodźcem stresogennym narząd żucia wykonuje nieprawidłowe czynności ruchowe. Bruksizm ekscentryczny objawia się zgrzytaniem zębami, co skutkuje ich starciem i mimowolnie wykonywanymi ruchami podczas snu.
Wczesna diagnostyka bruksizmu jest ważna ze względu na możliwość znacznego pogorszenia jakości życia poprzez zniszczenie uzębienia. Wpływ na funkcjonowanie pacjenta ma również ból towarzyszący przedłużającemu się napięciu mięśni, co jest najczęstszym objawem zmuszającym do interwencji medycznej lub stomatologicznej. Bruksizm charakteryzuje się objawami wewnątrz i zewnątrzustnymi. Wewnątrzustne objawy zaburzeń narządu żucia to:
• zmiany występujące w uzębieniu – patologiczne starcie zębów, pęknięcia szkliwa, ubytki klinowe, dolegliwości o charakterze zapalenia miazgi,
• zmiany występujące w przyzębiu – odsłonięcie szyjek zębowych, przemieszczenie oraz rozchwianie zębów,
• zmiany w obrębie języka, policzków i błony śluzowej – maceracja i anemizacja śluzówki w linii zgryzu.
Zewnątrzustne objawy zaburzeń żucia to:
• zaburzenia w mięśniach żucia – bolesność dotykowa i zwiększone napięcie mięśni żwaczy oraz innych mięśni głowy (najbardziej manifestujące się objawy),
• zaburzenia w stawie skroniowo-żuchwowym – trzaski, trzeszczenia, tarcie, ból, przemieszczenia krążka oraz zaburzenia ruchomości i nawykowe zwichnięcia głowy żuchwy,
• zaburzenia w obrębie twarzy i głowy ( rozrost dolnej części twarzy w związku z przerostem mięśni żwaczy, wzrost napięcia mięśniowego mięśni szyi i barków )
• zaburzenia w narządzie wzroku i słuchu ( bóle pozagałkowe, odczucia akustyczne).
Zaburzenia te wynikają z bezpośredniego sąsiedztwa i wspólnego pochodzenia oraz unerwienia struktur ucha. Objawom miejscowym mogą towarzyszyć takie symptomy jak: sztywność karku, bóle kręgosłupa, drętwienie mięśni szyi, karku, barku, zaburzenia snu, trudności z oddychaniem, chroniczne zmęczenie, wyczerpanie organizmu i dyskomfort psychiczny.
Metody leczenia: Pacjent zgłasza się do lekarza zazwyczaj po pojawieniu się dokuczliwego, trudnego do dokładnego zlokalizowania bólu. Podstawą prawidłowego leczenia jest wykrycie parafunkcji i uświadomienie pacjentowi faktu jej istnienia. Charakterystyczne dla diagnozy są zmiany w obrębie uzębienia: starcie patologiczne, recesje, pęknięcia szkliwa, a także zmiany w obrębie śluzówki policzków.
Wnioski: zastosowanie neuromodulatora stwarza możliwość selektywnego wyłączenia nadaktywnych mięśni, co stanowi dużą zaletę w porównaniu z innymi technikami. Dodatkową korzyścią tej terapii jest osiągany dobry efekt kosmetyczny(wyszczuplenie dolnej części twarzy), odwracalne działanie neuromodulatora i znikoma ilość efektów niepożądanych.
U dzieci poniżej 3 roku życia nie stosuje się żadnych metod leczenia zgrzytania zębami. Wynika to z tego, że jest to naturalne zjawisko, które występuje dość powszechnie i wynika z procesów rozwojowych, na które nie można wpłynąć farmakologicznie. Dziecko należy obserwować, na okoliczność występowania innych objawów. O tym, że dziecko zgrzyta zębami należy też powiedzieć dentyście (pierwsza wizyta powinna odbyć się w wieku 2-3 lat).
Zgrzytanie u dzieci starszych należy zdiagnozować. Aby dowiedzieć się, dlaczego dziecko zgrzyta zębami konieczna jest wizyta stomatologiczna oraz psychologiczna, które pozwolą określić potencjalne przyczyny problemu, należy również wykluczyć owsiki oraz wszelkie inne choroby, które mogą powodować nadpobudliwość, zdenerwowanie czy napięcie u dziecka.
Takie objawy jak:
- Bóle głowy,
- Napięcie mięśni karku, stawów żuchwowych i ich sztywność,
- Stany lękowe, duży poziom stresu u dziecka,
- Starcie szkliwa zębów, zniszczenie zębów stałych
są sygnałem, że konieczne jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, dlaczego dziecko zgrzyta zębami i wdrożenie odpowiedniej metody leczenia lub – jeśli leczenie przyczynowe okaże się niemożliwe – zastosowanie metody, która pozwoli zmniejszyć objawy i zapobiec dalszym uszkodzeniom zębów.
Pierwszym etapem diagnozy zgrzytania u dzieci powinna być wizyta u stomatologa, wykluczenie pasożytów wewnętrznych czy problemów psychychologocznych.
6)
Przeciwwskazaniami do zastosowania toksyny botulinowej są:
- ciąża, laktacja;
- zaburzenia w połączeniach nerwowo mięśniowych (np. miastenia gravis, miopatie);
- zespół Lamberta-Eatona; – przyjmowanie: antybiotyków (penicylina, kanamycyna, gentamycyna, streptomycyna);
- przyjmowanie leków przeciwmalarycznych;
- przyjmowanie leków immunosupresyjnych (np. Cyklosporyny);
- infekcja skóry w miejscu planowanego podania.W czasie podawania toksyny należy wykluczyć przyjmowanie leków oddziałujących na układ cholinergiczny np. chloramina, tauryna przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, pilokarpina i neostygmina podawana w jaskrze, donepezil, rywastygmina w chorobie Alzheimera, ponieważ mogą zmniejszyć efekt terapeutyczny.
