Spis treści
Zawsze lepiej zapobiegać, niż borykać się ze skutkami przebytego udaru mózgu… Niedowład kończyn, mięśni twarzy, zaburzenia mowy, połykania, nastroju, widzenia to problemy osób dotkniętych udarem, ale też dotyczące rodzin Pacjentów. Rehabilitacja logopedyczna, ruchowa, opieka domowa – to tylko niektóre wyzwania.
Jeżeli jesteś w grupie ryzyka, palisz papierosy, masz nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, zaburzenia lipidowe, wiek powyżej 65 roku życia, warto umówić się na wizytę.
Udary mózgu dzielą się na krwotoczne i niedokrwienne. Udar niedokrwienny stanowi ok. 80% przypadków wszystkich udarów. Występuje w wyniku zwężenia lub zamknięcia światła naczynia doprowadzającego krew do określonego obszar mózgu. W wyniku niedokrwienia następuje nieodwracalne obumarcie tkanki mózgowej pozbawionej tlenu oraz glukozy.
Przyczyną udaru mogą być zakrzepy naczyń, zatory naczyniowe, zaburzenia hemodynamiczne krążenia. Aby doszło do wyżej wymienionych sytuacji, zazwyczaj Pacjent kilka lat choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, choroby serca takie jak migotanie przedsionków, zaburzenia lipidowe bądź też pali papierosy lub stosuje inne używki. Objawy udaru różnią się w zależności od miejsca niedokrwienia centralnego układu nerwowego. Najczęściej są to niedowłady prawych lub lewych kończyn, zaburzenia mowy, zaburzenia czucia, zaburzenia świadomości, zaburzenia widzenia lub pamięci. Aby rozpoznać udar mózgu, objawy muszą trwać co najmniej 24 godziny.
W przypadku udaru krwotocznego następuje uszkodzenie tkanki mózgowej w wyniku wynaczynienia krwi wskutek pęknięcia naczynia. Tu objawy są bardziej nasilone, a chorzy są zazwyczaj w ciężkim stanie. Często pierwszym objawem udaru krwotocznego jest silny ból głowy z utratą przytomności, wymioty, podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. W celu rozpoznania rodzaju udaru należy wykonać badanie neuroobrazowe mózgu. Najczęściej jest to tomografia komputerowa głowy. Bardzo ważne jest, aby osoba z udarem bezzwłocznie trafiła to szpitalnego oddziału ratunkowego, a następnie na oddział udarowy.
W neurologii mówimy: „czas to mózg”, gdyż im szybciej zostanie wdrożone odpowiednie leczenie, tym większa szansa Pacjenta na przeżycie i odzyskanie pełnej sprawności. Jednak aby nie doszło do dramatycznych sytuacji niedokrwienia mózgu, należy dbać o swoje naczynia poprzez regularną aktywność fizyczną, odpowiednią dietę, unikanie używek, zaś w przypadku wystąpienia chorób naczyniowych – ich skuteczne leczenie.
Lekarz medycyny Ewelina GórskaWszystkie treści na tej stronie mają charakter informacyjny, nie gwarantują identycznych efektów u każdego leczonego pacjenta i nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu art. 66 §1 Kodeksu Cywilnego.
Profilaktyka udarów niedokrwiennych – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co to jest udar niedokrwienny mózgu?
Udar niedokrwienny powstaje w wyniku nagłego ograniczenia lub zatrzymania dopływu krwi do części mózgu. Niedokrwiona tkanka zostaje pozbawiona odpowiedniej ilości tlenu i składników odżywczych, co może prowadzić do uszkodzenia komórek nerwowych.
Jakie są najważniejsze czynniki ryzyka udaru niedokrwiennego?
Do najważniejszych należą nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków i inne choroby serca, cukrzyca, zaburzenia lipidowe, palenie tytoniu, otyłość, mała aktywność fizyczna oraz wiek. Ryzyko zwiększa również przebyty wcześniej udar lub TIA.
Jak można zmniejszyć ryzyko udaru mózgu?
Podstawą profilaktyki jest kontrolowanie ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu i glukozy, zaprzestanie palenia, regularna aktywność fizyczna, odpowiednia dieta i utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Istotne jest również prawidłowe leczenie chorób zwiększających ryzyko udaru.
Czy nadciśnienie zwiększa ryzyko udaru?
Tak. Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka udaru. Dlatego znaczenie ma regularne mierzenie ciśnienia oraz stosowanie zaleconego leczenia, jeśli rozpoznano nadciśnienie.
Czy wysoki cholesterol może prowadzić do udaru?
Zaburzenia lipidowe sprzyjają rozwojowi miażdżycy, która może powodować zwężenie tętnic doprowadzających krew do mózgu. Kontrola lipidogramu i leczenie hipercholesterolemii mogą być ważnymi elementami profilaktyki udaru niedokrwiennego.
Jaki związek z udarem ma migotanie przedsionków?
Migotanie przedsionków zwiększa ryzyko powstawania skrzeplin w sercu. Skrzeplina może przedostać się wraz z krwią do naczyń mózgowych i spowodować udar niedokrwienny. U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów stosuje się leczenie przeciwkrzepliwe zmniejszające to ryzyko.
Czy palenie papierosów zwiększa ryzyko udaru?
Tak. Palenie tytoniu niekorzystnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy i zwiększa ryzyko udaru. Zaprzestanie palenia jest jednym z istotnych elementów profilaktyki chorób naczyniowych.
Czy aktywność fizyczna chroni przed udarem?
Regularna aktywność fizyczna pomaga kontrolować ciśnienie tętnicze, masę ciała, gospodarkę lipidową i glikemię, dlatego stanowi ważny element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych, w tym udaru.
Jakie badania warto wykonywać w profilaktyce udaru?
Zakres badań zależy od wieku i indywidualnych czynników ryzyka. Lekarz może zalecić m.in. pomiary ciśnienia, badania glukozy i lipidogramu, EKG oraz – w określonych sytuacjach – diagnostykę kardiologiczną lub USG Doppler tętnic szyjnych i kręgowych.
Co to jest TIA?
TIA, czyli przemijający atak niedokrwienny, powoduje przejściowe objawy neurologiczne związane z niedokrwieniem mózgu bez stwierdzanego ostrego zawału mózgu. Objawy mogą szybko ustąpić, ale TIA jest sygnałem ostrzegawczym i wymaga pilnej diagnostyki ze względu na zwiększone ryzyko udaru.
Czy objawy udaru muszą trwać co najmniej 24 godziny?
Nie. Dawna definicja opierała się na granicy 24 godzin, ale obecnie nie należy czekać na czas trwania objawów. Nawet krótkotrwałe zaburzenia mowy, widzenia, czucia lub siły mięśniowej mogą oznaczać TIA albo udar i wymagają pilnej oceny medycznej.
Jak rozpoznać pierwsze objawy udaru?
Niepokojące są szczególnie nagłe opadnięcie kącika ust, osłabienie lub drętwienie ręki albo nogi po jednej stronie ciała oraz zaburzenia mowy. Mogą wystąpić również nagłe zaburzenia widzenia, równowagi, koordynacji lub inne nowe objawy neurologiczne.
Co zrobić w przypadku podejrzenia udaru?
Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. Nie powinno się czekać, aż objawy ustąpią, ani samodzielnie jechać do przychodni. W leczeniu udaru kluczowe znaczenie ma czas od pojawienia się pierwszych objawów do rozpoczęcia odpowiedniej terapii.
Dlaczego w przypadku udaru mówi się „czas to mózg”?
W każdej kolejnej minucie utrzymującego się niedokrwienia może dochodzić do dalszego uszkadzania tkanki mózgowej. Szybkie rozpoznanie udaru zwiększa możliwość zastosowania odpowiedniego leczenia i poprawia szanse na ograniczenie niepełnosprawności.
Jakie są metody leczenia ostrego udaru niedokrwiennego?
U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów możliwe jest zastosowanie leczenia mającego przywrócić przepływ krwi, w tym dożylnej trombolizy lub mechanicznej trombektomii. O wyborze metody decyduje zespół medyczny na podstawie m.in. czasu wystąpienia objawów i wyników badań obrazowych.
Czy po przebytym udarze można zapobiec kolejnemu?
Tak. Profilaktyka wtórna jest bardzo ważną częścią leczenia. W zależności od przyczyny udaru może obejmować m.in. leki przeciwpłytkowe lub przeciwkrzepliwe, leczenie zaburzeń lipidowych i nadciśnienia, terapię cukrzycy, zmianę stylu życia oraz leczenie istotnych zwężeń tętnic u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.
Do jakiego lekarza zgłosić się w celu oceny ryzyka udaru?
Ocenę czynników ryzyka można rozpocząć u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a w zależności od problemu konieczna może być konsultacja neurologa lub kardiologa. Osoby po TIA lub udarze wymagają natomiast systematycznej kontroli i profilaktyki kolejnych incydentów naczyniowych.
